Najczęstszy powód pomijania podkładu to jego rola kryjąca. Jeśli podłoże jest stabilne, czyste, równe i ma zbliżony kolor do powłoki końcowej, a sama farba deklaruje wysoką krycie, dodatkowa warstwa bywa zbędna. Producenci często wprost piszą na opakowaniu, że produkt jest samodzielny. Warto jednak czytać nie tylko hasło na przedniej etykiecie, ale też instrukcję stosowania, bo tam pojawiają się warunki: temperatura, wilgotność, dopuszczalne podłoża i liczba warstw.
Ostatnia rzecz: kolejność pomieszczeń. Zacznij od najdalszego pokoju, a skończ na przedpokoju. Dzięki temu nie będziesz przechodził przez świeżo pomalowane pomieszczenia. Odczekaj zalecany czas między gruntowaniem a malowaniem i między kolejnymi warstwami farby. Pośpiech w tej kolejności kosztuje więcej niż samo malowanie — trzeba zrywać powłokę i zaczynać od nowa.
Typowe błędy przy gruntowaniu to rozcieńczanie preparatu „na oko", nakładanie go zbyt cienko i malowanie po niedostatecznym wyschnięciu. Grunt rozcieńcza się tylko zgodnie z instrukcją producenta i tylko wtedy, gdy instrukcja to dopuszcza. Nakłada się go wałkiem o krótkim włosiu, równomiernie, bez zostawiania suchych smug. Czas schnięcia bywa dłuższy, niż podaje etykieta, zwłaszcza przy wysokiej wilgotności powietrza — malowanie po mokrym gruncie to najczęstsza przyczyna odchodzenia farby płatami.
Odpuść gruntowanie, gdy malujesz tę samą farbą po tej samej farbie, na gładkiej i czystej powierzchni. Odpuść też, gdy podłoże jest już zagruntowane fabrycznie albo pokryte starym, mocnym lateksem, który trzyma się pewnie. W takich sytuacjach dodatkowa warstwa nie poprawia przyczepności, a wydłuża pracę i opóźnia malowanie. Wyjątkiem jest zmiana koloru z bardzo ciemnego na jasny — wtedy grunt w kolorze docelowym może zmniejszyć liczbę warstw, ale to już zabieg kolorystyczny, a nie techniczny.
Osobny problem to grunty uniwersalne w połączeniu z farbami silikonowymi i silikatowymi. Preparat akrylowy pod farbą silikatową potrafi zniszczyć mechanizm wiązania i powłoka się łuszczy. Zawsze sprawdź, czy grunt i farba są z tej samej grupy chemicznej. Jeśli nie masz pewności, zrezygnuj z gruntu i zamiast tego dokładnie umyj, odkurz i zagruntuj tylko miejsca naprawiane. Mniej warstw to zwykle mniej kłopotów.
Zanim sięgniesz po grunt, sprawdź trzy rzeczy. Pierwsza: czy podłoże się pyli. Pocieraj dłonią w rękawicy — jeśli zostaje biały ślad, grunt jest konieczny. Druga: czy chłonie wodę. Kropla wody rozlana na ścianie powinna się wchłaniać powoli; jeśli znika natychmiast, podłoże jest zbyt chłonne. Trzecia: jaki rodzaj farby nakładasz. Do farb mineralnych wybieraj grunty mineralne lub żadne, do dyspersyjnych — akrylowe lub na żywicach. Nie mieszaj systemów: grunt akrylowy pod farbę wapienną to niemal gwarancja odspojenia. Lepiej w ogóle nie gruntować niż zagruntować niewłaściwym preparatem.
Kiedy podkład jest konieczny, a kiedy tylko wygodny Podkład staje się obowiązkowy, gdy podłoże chłonie nierówno, jest pylące, zmatowiałe lub pokryte starymi, słabo trzymającymi się warstwami. W takich sytuacjach farba bez gruntu wsiąknie w jednym miejscu mocniej, w innym słabiej, a różnice będą widoczne pod światło. Gruntowanie ma też sens na powierzchniach porowatych, takich jak świeży tynk, gładź czy drewno o otwartych słojach. Ogranicza wchłanianie, poprawia przyczepność i zmniejsza zużycie farby nawierzchniowej.
Od spodu, przez szczelinę i przy listwie Gdy masz dostęp do piwnicy lub pustki pod podłogą, naprawa jest trwalsza. Wsuń kliny między deskę a legar i dokręć je, aż skrzypienie ustanie, a następnie przymocuj deskę wkrętami od dołu. Jeśli brakuje dostępu, użyj specjalnych klipsów lub pianki niskoprężnej wstrzykniętej w szczelinę między deskami — ale tylko doraźnie, bo pianka z czasem traci sprężystość. Przy luźnej listwie przypodłogowej najpierw sprawdź, czy odpadła od ściany, czy tylko się poluzowała. Delikatnie podważ ją, oczyść tył z resztek kleju i przyklej ponownie, dociskając taśmą malarską na kilka godzin. Jeśli listwa jest przykręcona, dokręć wkręty, a luźne kołki wymień na większe.
Najprostsza naprawa od góry to wbicie gwoździ lub wkrętów przez deskę w legar. Zaznacz ołówkiem miejsca skrzypienia, wywierć otwór wiertłem o średnicy mniejszej niż trzpień wkręta, a następnie wkręć wkręt do drewna pod kątem, wbijając łeb poniżej powierzchni. Zatkaj otwór kitem do drewna w kolorze podłogi. Uwaga: zbyt długi wkręt może uszkodzić instalację pod podłogą albo przebić deskę na wylot. Jeśli pod deską jest pusta przestrzeń, wkręt nie złapie legara — wtedy trzeba działać od spodu.
Rodzaj farby zmienia wszystko. Farby kryjące na spoiwach mineralnych, czyli wapienne i krzemianowe, wymagają podłoża przepuszczającego parę wodną. Zagruntowanie takiej ściany preparatem akrylowym zamyka pory i zamiast poprawić przyczepność, tworzy film, pod który nie wnika żadne wiązanie. Efekt widoczny po sezonie grzewczym: farba odchodzi płatami, a pod nią zbiera się wilgoć. Wapno i krzemiany same są silnie alkaliczne i same w sobie tworzą wiązania z mineralnym podłożem — dlatego w ich przypadku grunt zwykle nie jest potrzebny, o ile ściana nie sypie się i nie pyli.